Монголын орчин үеийн есөн том зохиолчийг урьж, чөлөөт яриаг нь номд хорхойсдог залууст яриулсныгаа сурвалжилсан тэмдэглэлийг Батчулууны Базарсүрэн ном болгон “Номын жор” гэдэг нэрээр тусгай ном хэвлүүлжээ.  Ахмадын ахмад, ардын зохиолч Бөхийн Бааст гуайгаас эхлээд ардын зохиолчид Пунцагийн Бадарч, Тангадын Галсан, Шагдарын Дулмаа, Шаравын Сүрэнжав, Дөнгөтийн Цоодол, Соёлын гавьяатангууд Дармын Батбаяр, Доржийн Гармаа, Долгорын Нямаа нарын сонирхолтой яриа, хөрөг зургаас бүтсэн энэ ном нэрт зохиолчдын өөрсдийнх нь НЭРИЙН ХУУДАС мэт ХОВОР, ҮНЭТЭЙ бүтээл болжээ.  Ардын Уран Зохиолч Лодонгийн Түдэв  

Номын жор 1

Найзаараа бахархах нь Үгүй ээ нээрээ. Хүн алийн болгон даруухан байхав дээ. Найзаараа нэг бардчихвал яадаг юм бол? Тэр хүн маань алдарт өвлийн өвгөн, эгэлгүй энгийн нөхөр Батчулууны Базарсүрэн найз минь юм шүү дээ. Өнгөрсөн жил 14 хоногийн турш найз маань утга зохиол, өв соёлын амьд домог болсон өвгөдөө баярлуулахаар “Номтой өвлийн өвгөн” өвлийн өвгөн болж, тусгай бэлэг бэлтгэж цасан охидын хамтаар тун ч сайхан ажил хийсэн. Дөрөв дэх жилдээ буухиалж буй энэ аяныг би эхлээд төдийлөн сайн ойлгодоггүй байсан юм. Харин хэд хоног зурагчин болж яваад утга зохиол, сэтгэхүйн оргил болсон тэр хүмүүс өвлийн өвгөнийг хараад хүүхэд мэт баярлаж, хамгийн гоёоороо гоёчихсон хүлээж суугааг хараад их том буян юм байна аа гэдгийг гүн ойлгосон. Хамгийн ахмад Тангадын Галсан гуайгаас эхлэн, Д.Урианхай, Д.Цоодол, П.Бадарч, Ш.Дулмаа эрхэмүүдээр залган домог үргэлжилсэн. Хатуухан бөгөөд гунигтай хэлэхэд бид энэ буурлуудынхаа үгийг дахиад хэдэн жил сонсож чадах билээ? Солонгос сериал, Америк давлагаандаа автаад “Жинхэнэ монгол амь” шингээсэн тэднийхээ зохиолыг хэд нь уншиж суугаа бол? Ийм л сайхан хүмүүстэй учирч, хоёр хацраа үнсүүлэн явахад зурагчин, жолооч гээд ер нь юу ч хийсэн жаргалтай санагдсан. Тэд залуу үеэ хүлээж хардаг юм билээ. Намайг мартаагүй тоож ирдэг хүн бас байдаг юм уу гэж инээвхийлэн ярих нь цаанаа л хөндүүр. Базараа маань анх эхлэхдээ тэр бүх бэлэгний зардлыг хувиасаа гаргаж сарын цалингаа “гөвсөн” түүхтэй. Барилгын инженер мэргэжилтэй ийм нэг залуу хүн байдаг бүхнээ орхиод утга зохиолд дурлаж, үнэт зүйлийг түрүүлж олж хараад, сэтгэлээсээ зүтгэж явааг харах тун бахдалтай. Хоосон цэцэрхэгчид, бүхнийг шүүмжлэгчид нэг л зүйл рүү ойртож чаддаггүй юм. Тэр бол алдаж оносон ч үнэн сэтгэлээ өгөөд нүдэнд харагдах бодит үйл хийгээд болгочих гээд зүтгэж яваа, хэзээ ч худалдагдахгүй “үнэ цэнтэй хүн”. Тэр хамгийн сайн өвлийн өвгөн. Жил бүр хэзээ ч бэлэг авч үзээгүй захын хорооллын 7000 гаруй хүүхдэд итгэл өгөхөд хамт зүтгэж, чангын дэглэмтэй эмэгтэйчүүдийн хорих ангийн нулимстай суугаа ээжүүдэд дэм өгч, Монгол улсын дархлаа болох утга зохиол, өв соёлыг бүтээсэн хүмүүсийг баярлуулдаг “номтой, ид шидтэй өвөө”. Найз маань 5 жилийн өмнө “Номын жор” хэмээх бор шаргал хавтастай үг бүхэнд нь үнэн шингэсэн анхны номоо өлгийдөн авч байсан. Таван жил болоход түүний хийсэн ажил ямар их үнэ цэнтэй байсныг ойлгож байна. Базараа маань “Номын жор”-ын номын тэргүүн дэвтэртээ ахмад зохиолчдынхоо үгийг үнэхээр л амжиж авч үлдсээн. Ингээд ч зогссонгүй. Өнөөдөр таван жилийн хөдөлмөрөө баринтаглаж, амтат үгсийг амтлуулахаар та бидний алган дээр “Номын жор” номынхоо дэд дэвтрийг тавьж байна. Найзын хувьд ямар их хөдөлмөр заран байж бүтээж байгааг би сайн мэднэ. Нэг л зорьсон бол заавал ард нь гарч байж санаа нь амардаг нөхөр. Тэнгэр болсных нь дараа биш дэргэд байхад нь хүндэлж, үнэлж, суралцахын үлгэр жишээ гэж би бардам хэлж чадна. Ардын багш С.Дулам, Ш.Чоймаа, Ардын уран зохиолч, Тангадын Галсан, Дэлхийн монгол зохиолч Чинагийн Галсан, Соёлын гавьяат зүтгэлтэн Ло.Нямаа, Д.Амбасэлмаа, Доктор, профессор Л.Дашням, зохиолч, яруу найрагч Д.Оюунчимэг гэсэн эрхэм хүмүүсийн үгийг нэгтгэж ном болгож буй нь уншигч та, бидэнд завшаан юм даа. Эгэлгүй найзын минь үйлс бүтээл, үйл хэрэг үргэлж өөдөө байг ээ! Өвлийн өвгөний жолооч, зурагчин өгсөж, уруудах замын нөхөр Чадраабалын Ганжавхлан

Номын жор 2

АМЬД ОДОДТОЙ ХӨӨРӨЛДӨХҮЙН ГАЙХАМШИГ Миний бие “Өчигдөр” хэмээх сонин гаргаж байх үес Хэнтийн яруу найрагч Ломбын Нямаа гуай, М.Цэдэндоржийн үнэнхүү гайхалтай амьд ярианы тэмдэглэлийг анх авчирч нийтлүүлж билээ. - “Танд энэ мэт гоё ярилцлагууд олон бий юу” гэхэд, - Ном болсон хойно нь хараарай гэсэн сэн. Өдгөө уг амьд ярианууд ном болжээ. Манай утга зохиол, урлагийн домог болсон нэрт уран бүтээлчдийн сэрүүн тунгалаг ахуйд нь нүүр тулан ярилцсан уулзалтуудын тэмдэглэл. Тэр бүрий хүний санаанд ийм үнэтэй уулзалтуудаа бичиглэн үлдээх сэдэл төрөхгүй шүү. Баярлан бахдахаас өөр яах билээ. Нямаа гуай анх намайг гудамжинд, нарийвчлан хэлбэл Оросын Холбооны Улсын Элчин сайдын яамнаас зохиосон С.Есениний ойн баяр тарж байхад “барьж” аваад, - Хөөе, чиний “Ганцаар цайвар навч”-ийг уншсан шүү. Би Ломбын Нямаа байна гэж танилцаж билээ. 1995 оны өвөл юм байна. Б.Галсансүх, Б.Одгэрэл хоёрын багш гэдгээр нь, бас өөр нэг наргиа шүлгээр мэддэг байсан л даа. Найрагтаа дөнгүүр нь Долгорын Нямаа Найруулгадаа дөнгүүр нь Цэндийн Нямаа Романдаа дөнгүүр нь Батын Нямаа Радиодоо дөнгүүр нь Данзангийн Нямаа Хөдөөдөө дөнгүүр нь Ломбын Нямаа Хөвсгөлдөө дөнгүүр нь Жамбын Нямаа Өгүүллэгтээ дөнгүүр нь Готовын Нямаа Үнэндээ бол тэд цөмөөрөө ямаа хэмээх наргиа шүлгийг Горькийн сургуульд байхаас цээжээр мэднэ. “Хөдөөдөө дөнгүүр” найрагчтай нүүр учрахад үнэхээр сайхан байв. Бусад бүх Нямаа нарын адил намхавтар нуруутай тэр эрхэм надад уулзсан даруйдаа Эмили Дикинсоны шүлгийн ном бэлэглэж, би тэр түүврээс хэдэн шүлэг орчуулж “Ням гариг” сонинд тавьсан сан. Одоо бодоход, Нямаа гуайгаас өөр хүн бол нэг муу эхлэн бичигч шаврай жаалтай тоож гар барьж, номынх нь нэрийг дурдаж танилцахгүй л дээ. Тийм л уудам сэтгэлтэй хүн билээ. Хэнтийн яруу найргийн сургууль хэмээх “школ”-ыг Нямбуугийн Нямдоржоос хойш Нямаа гуай залгамжлан гал таслахгүй явсны үрээр өнөөдөр шавь нар нь Монголын утга зохиолд дуу шуутай явна. Дэлхийн яруу найргийн талаар өргөн мэдлэгтэй, утга зохиолд үнэн голоосоо хайртай, шүлэг зохиолд авьяастай хүүхдүүдийг олж харж, урамшуулж, утга зохиолын амтанд оруулахдаа сурамгай энэ хүний дотоод ертөнц эгэлгүй. Тэрээр “Миний зам” хэмээх сайхан шүлэгтээ: Миний зам амьдрал мэт энгийн, дуу мэт гайхамшиг Миний зам хүсэл мэт урт, гамшиг зовлон мэт ухаалаг гэж бичсэн нь бий. Зовлон мэт ухаалаг тэр замынх нь дуу мэт үнэн сэтгэлийн яриа хөөрөлдөөнийг та унших гэж байна. Тэртээ дээр анх хэвлэгдсэн даруйдаа л уран зохиолын хүрээнд нэгэн чухаг нандин ном гэгдэж, тиймдээ ч өдгөө олдохуйяа бэрх болсон энэ номыг Б.Базарсүрэн дүү “Номын жор”-ынхоо гурав дахь цувралаар залуу үеийнхэнд дахин хүргэж буй нь олзуурхам бөгөөд талархам ажил юм. Үндэсний бахархал болсон “амьд” оддын маань сансар огторгуйд л хураагдан үлдсэн амьд дуу хоолой чухам юу юу өгүүлснийг таалан болгооно уу! Зохиолч, яруу найрагч Гүн Г.Аюурзана

Номын жор (4 бүтээлт цуврал)